lên hoa
Định nghĩa
- Động từ:
- Hiện tượng hóa chất trên bề mặt vật thể: "lên hoa" chỉ quá trình một chất hóa học (thường là muối) kết tinh và xuất hiện thành lớp mỏng, dạng bột hoặc sợi trên bề mặt của vật liệu như tường, gạch, đá, hoặc kim loại do tác động của độ ẩm, nhiệt độ, hoặc phản ứng hóa học. Hiện tượng này thường được gọi là "efflorescence" trong tiếng Anh.
- Sự xuất hiện các vết trắng hoặc mốc trên bề mặt: Trong đời sống, "lên hoa" còn được dùng để miêu tả các vết trắng, mốc, hoặc lớp phủ mỏng xuất hiện trên thực phẩm, đồ vật do nấm mốc hoặc sự phân hủy.
Ví dụ sử dụng
Động từ (hiện tượng hóa học):
- Tường nhà bị lên hoa do thấm nước mưa. (Bề mặt tường xuất hiện lớp muối trắng vì độ ẩm.)
- Gạch lát nền lên hoa làm mất thẩm mỹ. (Gạch có lớp kết tinh trắng, gây xấu bề mặt.)
Động từ (thực phẩm hoặc mốc):
- Mứt để lâu bị lên hoa trắng. (Trên bề mặt mứt xuất hiện lớp đường kết tinh hoặc nấm mốc.)
- Bánh mì lên hoa xanh do ẩm. (Bánh mì có đốm mốc xanh vì bảo quản không tốt.)
Các cách sử dụng nâng cao
"lên hoa" trong xây dựng: Chỉ hiện tượng muối khoáng trong xi măng hoặc vữa thoát ra ngoài, kết tinh thành mảng trắng.
- Cần xử lý chống thấm để tránh tường lên hoa. (Phải ngăn nước thấm để không có lớp muối trắng trên tường.)
"lên hoa" trong bảo quản thực phẩm: Chỉ sự hỏng hóc do nấm mốc hoặc kết tinh đường.
- Bảo quản mật ong trong lọ kín để không bị lên hoa. (Giữ mật ong khỏi không khí để tránh kết tinh đường.)
Biến thể và từ gần giống
- Hoa (danh từ): Trong ngữ cảnh này, "hoa" chỉ lớp mỏng, dạng bột hoặc sợi trên bề mặt, không phải hoa thực vật.
- Mốc (danh từ): Nấm mốc gây hư hỏng, thường có màu xanh, đen, hoặc trắng.
- Bánh mì bị mốc xanh. (Bánh mì có nấm mốc xanh.)
- Kết tinh (động từ): Quá trình hình thành tinh thể, thường dùng trong hóa học.
- Muối kết tinh trên bề mặt đá. (Muối tạo thành tinh thể rắn.)
Từ đồng nghĩa
- Kết tinh (trong hóa học): Quá trình tạo tinh thể trên bề mặt.
- Mốc (trong thực phẩm): Sự phát triển của nấm mốc.
- Phủ trắng (tả hiện tượng): Lớp trắng mỏng phủ lên bề mặt.
Thành ngữ liên quan
- Lên hoa như tường vôi: Chỉ hiện tượng tường bị muối kết tinh, thường dùng trong xây dựng.
- Ngôi nhà cũ kỹ, tường đã lên hoa như tường vôi. (Tường có lớp trắng mỏng do thời gian.)